Wanneer?
donderdag 7 mei 2026 13:00-18:00
Waar?
Wat?
Op donderdagmiddag 7 mei organiseert het Steunpunt Cultureel Erfgoed Noord-Holland de jaarlijkse bijeenkomst Samen Slimmer. Tijdens deze middag staat de rol van cultureel erfgoed binnen de Omgevingswet centraal, met aandacht voor de integrale benadering in beleid en uitvoering. De bijeenkomst brengt erfgoedambtenaren en professionals uit ruimtelijke ordening, vergunningen, stedenbouw, landschap en planologie samen.
Gemeenten staan voor grote opgaven, zoals woningbouw, de wateropgave en verduurzaming. Tegelijkertijd speelt cultureel erfgoed een belangrijke rol in de identiteit van de leefomgeving. Het verbinden van deze opgaven vraagt om een integrale benadering, waarbij erfgoed een volwaardige plek krijgt in beleid, plannen en het dagelijks werk. De centrale vraag tijdens de middag is hoe erfgoed hierin effectief kan worden meegenomen.
12:30 – 13:00 Ontvangst met koffie en thee
13:00 – 13:30 Opening door gedeputeerde Jelle Beemsterboer
13:30 – 14:30 Keynote door Jan Winsemius
14:45 – 16:30 Werksessies (twee rondes)
16:45 – 17:00 Afsluiting
17:00 – 18:00 Borrel
Keynote: Versnellen met cultureel erfgoed
De middag start met een keynote van Jan Winsemius. Het versnellen van ruimtelijke planprocessen is een van de grote uitdagingen waar gemeenten momenteel voor staan. Plannen waarin cultureel erfgoed een rol speelt, vragen om een zorgvuldige omgang.
Tijdens de keynote gaat Jan Winsemius in op de vraag hoe erfgoed actief benut kan worden en hoe cultureel erfgoed strategisch kan worden gepositioneerd binnen ruimtelijke ontwikkelingen. Hij laat zien hoe erfgoed, ruimtelijke kwaliteit, duurzaamheid en de woningbouwopgave met elkaar kunnen worden verbonden, met aandacht voor de financiële haalbaarheid.
Over Jan Winsemius
Jan Winsemius is eigenaar van Bureau Middelkoop, een onderzoeks- en adviesbureau op het terrein van ruimtelijke ontwikkeling. Hij is lid van diverse kwaliteitsteams, zoals het Kwaliteitsteam Hollandse Waterlinies. Hij heeft ruime ervaring met het werken met erfgoed binnen complexe gebiedsopgaven en de Omgevingswet.
Werksessies
Werksessie 1: Integraal werken
Integraal werken is voor veel gemeenten een ambitie, maar hoe zorg je er als erfgoedambtenaar voor dat erfgoed structureel wordt meegenomen in andere beleids- en uitvoeringsdomeinen? In deze werksessie verkennen we de rol van de erfgoedambtenaar binnen de gemeentelijke organisatie. Hoe blijf je aangehaakt bij thema’s als wonen, duurzaamheid, mobiliteit en economie? In deze sessie krijg je een praktische aanpak om integraal te werken en erfgoed op het juiste moment te laten meedoen.
Werksessie 2: Borging van de omgeving van het monument in het omgevingsplan
In deze werksessie staat de borging van de omgeving van het monument in het omgevingsplan centraal. Dit roept in de praktijk veel vragen op: hoe geef je hier concreet invulling aan? Welke keuzes maak je, en wie moet daarbij betrokken zijn? De RCE heeft recent samen met de Steunpunten en Bas Schout een stappenplan gepubliceerd. Aan de hand daarvan verkennen we verschillende manieren om de ‘omgeving van’ te borgen via werkingsgebieden en planregels, en staan we stil bij het belang van interdisciplinaire samenwerking.
Werksessie 3: Rondleiding Kunstfort Vijfhuizen
De derde werksessie bestaat uit een rondleiding op en rond Kunstfort Vijfhuizen door Rabiaâ Benlahbib. Deze locatie maakt deel uit van de Stelling van Amsterdam, een verdedigingslinie uit de periode 1880–1914 die sinds 1996 op de UNESCO Werelderfgoedlijst staat. Het fort is in 2005 getransformeerd tot kunstfort en functioneert als zoöperatie, waarin samenwerking tussen mens, natuur en economie centraal staat. Tijdens de rondleiding verkennen we hoe het fort en zijn omgeving zich hebben ontwikkeld en welke keuzes daarbij zijn gemaakt.
Werksessie 4: Het omgevingsprogramma
Het omgevingsprogramma is voor gemeenten een van de kerninstrumenten van de Omgevingswet. Lange tijd bleef dit instrument onderbelicht, maar steeds meer gemeenten verkennen de mogelijkheden voor cultureel erfgoed. Daarbij spelen vragen als: waarom is zo’n programma nuttig? Kies je voor een afzonderlijk erfgoedprogramma of juist voor een integraal programma omgevingskwaliteit? En wat vraagt dit van organisatie, beleid en uitvoering?
In deze werksessie gaan we in op de plek van het programma binnen de beleidscyclus en verkennen we hoe je het instrument effectief inzet. Marie-Catherine Houkes deelt haar praktijkervaring. In Horst aan de Maas fungeerde erfgoed als pilot voor een breder programma omgevingskwaliteit, verankerd in de omgevingsvisie en in samenhang met landschap en recreatie/toerisme. De werksessie biedt zowel strategisch inzicht als praktische handvatten.
Voor wie en aanmelden
De bijeenkomst is bedoeld voor erfgoedambtenaren en andere professionals die werken aan erfgoed, ruimtelijke ordening, vergunningen, stedenbouw en landschap binnen gemeenten in Noord-Holland.
(Beeldverantwoording: Samen Slimmer 2025, André Russcher)
