Kennisbank

In deze zevende editie staat de relatie tussen erfgoed en de grote ruimtelijke opgaven centraal. Denk aan woningbouw, energietransitie en klimaatadaptatie. Hoe blijven we het belang van erfgoed behartigen als er zoveel belangen zijn die aandacht vragen? En welke rol spelen gemeenten en andere overheden daarin? Aan de hand van praktijkvoorbeelden, interviews en reflecties laat ode zien hoe erfgoed kan bijdragen aan een herkenbare en toekomstbestendige leefomgeving. De auteurs en geïnterviewden verkennen hoe erfgoed niet alleen beschermd kan worden, maar ook een actieve rol kan spelen bij de ontwikkeling van steden, dorpen en landschappen.

Op 23 april vond Expeditie Schatrijk plaats. Met een busje vol van 25 gemeenteambtenaren en bestuurders gingen we op ontdekkingstocht door de archeologiegebieden van het Noordelijk en Zuidelijk Duingebied. Het duinlandschap stond centraal als één van de meest schatrijke archeologische archieven van Noord-Holland. Expeditie Schatrijk heeft als doel om de archeologie op een positieve manier onder de aandacht te brengen en om ambtenaren in de regio bij elkaar te brengen, het gesprek te faciliteren en bewustwording te creëren over hun bijzondere archeologiegebied. In dit beeldverslag lees je meer over deze archeologische ontdekkingstocht.

Afgelopen Erfgoedteam presenteerde Tilly McLeane, projectmedewerker bij het programma Erfgoed & Overheid het programma, de wijzigingen en het aangepaste formulier. Het Erfgoedteam heeft de vragen en antwoorden verzameld, zodat gemeenten met de aanvraag aan de slag kunnen (deadline 1 mei 2026).

Archeologie en/of cultuurhistorie? De blik op oorlogssporen verandert. Bunkers in het duin, schuttersputjes en loopgraven onder het zand, de onderdelen van oude verdedigingslinies in het landschap roepen vragen op. Is het bovengrondse cultuurhistorie en/of ondergrondse archeologie? Voor veel gemeenten is het antwoord steeds vaker: allebei.

Een nieuwe provinciale omgevingsvisie, beoordelen van vergunningsaanvragen bij provinciale monumenten en publicaties van archeologisch onderzoek: een aantal erfgoedtaken die de provincie Noord-Holland uitvoert. In dit artikel ontdek je de mensen achter de teams erfgoed en landschap van de provincie.

Diverse gemeenten werken ermee: een cultuurhistorische waardenkaart. Maar wat is zo’n kaart precies? Welke vormen bestaan er? Wie stelt deze kaarten op en wat vraagt het traject aan tijd en budget? In dit artikel zetten we de belangrijkste informatie overzichtelijk op een rij.

Schrijf je nu in voor de nieuwste editie van ode en ontvang ode digitaal en/of in je brievenbus.

Het Steunpunt Cultureel Erfgoed Noord-Holland biedt gemeenten de mogelijkheid om een gratis erfgoedlunchlezing te organiseren op het eigen kantoor. Deze korte lezing is bedoeld om collega’s binnen de gemeente kennis te laten maken met de meerwaarde van erfgoed in beleid en projecten.

Cultuurlandschap speelt een belangrijke rol in de kwaliteit en herkenbaarheid van onze leefomgeving. Tegelijkertijd staat het onder druk door verstedelijking, energietransitie, klimaatadaptatie en veranderingen in de landbouw. Voor gemeenten betekent dit dat zij steeds vaker keuzes moeten maken waarin landschap een plek verdient. Deze handreiking ondersteunt gemeenten bij het maken van die keuzes.

Waar archeologie in het verleden vooral juridisch werd vastgesteld via bestemmingsplannen, vormt het omgevingsplan nu een integraal instrument dat regels over de fysieke leefomgeving bundelt. Voor gemeenten betekent dit enerzijds het consolideren van bestaand beleid, maar anderzijds ook het ontwikkelen van nieuw beleid dat aansluit bij het integrale karakter van de wet. Hoe dat eruitziet en welke aandachtspunten daarbij van belang zijn, kun je lezen in dit artikel.

Sta je als culturele organisatie in Noord-Holland voor strategische, financiële of organisatorische uitdagingen? Culturis (voorheen Cultuurherstel) koppelt culturele leiders aan ervaren professionals uit het bedrijfsleven die graag meedenken over zakelijke vraagstukken en optreden als sparringpartner voor toekomstbestendige keuzes.

De ministeries, provincies en gemeenten gaan een nieuwe stap zetten in de uitvoering van het programma Erfgoed & Overheid van Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), het Interprovinciaal Overleg (IPO) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG).