Verduurzaming van erfgoed is voor veel gemeenten een opgave. Steeds meer gebouweigenaren willen hun monument verduurzamen en zetten al stappen. Waar te beginnen en wat levert het op? Voor dit soort vragen zijn online tools ontwikkeld, zoals De Groene Menukaart.
Dit online platform van De Groene Grachten helpt eigenaren om inzicht te krijgen in verduurzamingsmogelijkheden voor hun pand. Denk aan maatregelen zoals isolatie, zonnepanelen of het verbeteren van het binnenklimaat. Steeds meer gebouweigenaren weten deze tool te vinden. Met name eigenaren die nog aan het begin staan van het verduurzamingstraject maken er gebruik van. Daar liggen kansen voor gemeenten. Door aan te sluiten bij deze bestaande instrumenten, wordt het voor initiatiefnemers duidelijker waar de mogelijkheden voor verduurzaming liggen.
Door aan te sluiten bij deze bestaande instrumenten, wordt het voor initiatiefnemers duidelijker waar de mogelijkheden voor verduurzaming liggen.
Wat is De Groene Menukaart?
De Groene Menukaart is een online omgeving die is ontwikkeld voor monumenten en karakteristieke panden, maar ook toepasbaar is op gebouwen met cultuurhistorische waarde of panden binnen beschermde stads- en dorpsgezichten.
Als gebruiker kies je eerst de gemeente en vervolgens het type gebouw. Dit varieert van een stolpboerderij of hofjeswoning tot een buitenplaats. Vanuit die keuze wordt inzichtelijk gemaakt welke verduurzamingsmaatregelen mogelijk zijn. Per categorie, zoals ‘quick wins’ en verwarming, krijg je een overzicht van mogelijke maatregelen. Via een interactieve weergave zie je wat een ingreep inhoudt, wat het oplevert en waar je rekening mee moet houden.
Laagdrempelige start met de Zelfscan Duurzaam Monument
Aan De Groene Menukaart is de Zelfscan Duurzaam Monument gekoppeld. Deze online tool helpt eigenaren om op een toegankelijke manier een eerste stap richting verduurzaming te zetten. De Zelfscan, een initiatief van De Groene Grachten en het Restauratiefonds, brengt de situatie van een pand in beeld aan de hand van een aantal vragen. Die gaan bijvoorbeeld over het type gebouw, het gebruik en het energieverbruik. Op basis van deze input wordt een overzicht opgesteld met mogelijke maatregelen en bijbehorende informatie.
De kracht van de Zelfscan zit in de laagdrempeligheid. Het is nadrukkelijk geen uitgewerkt advies, maar een hulpmiddel om inspiratie op te doen: wat is er mogelijk, waar liggen kansen en welke stappen zouden logisch kunnen zijn? Daarbij wordt ook inzicht gegeven in de financiële kant. Gebruikers zien welke besparingen mogelijk zijn en krijgen een eerste indruk van de impact van maatregelen.
Een bijkomend voordeel is dat gemeenten de inhoud kunnen verrijken met lokale informatie; gemeenten kunnen zelf aanvullende informatie toevoegen over regelgeving, vergunningen en subsidiemogelijkheden.
Wat betekent dit voor gemeenten?
Voor gemeenten ligt hier een duidelijke kans. Door actief te verwijzen naar deze tools, help je initiatiefnemers met een eerste stap in het proces van verduurzaming. Vragen die anders bij de gemeente terechtkomen, kunnen daar al worden verkend. Dat bespaart tijd en zorgt voor beter onderbouwde aanvragen. Daarnaast kunnen de instrumenten eenvoudig worden geïntegreerd in de bestaande werkwijze. Denk aan toepassing in communicatie richting eigenaren, via gemeentelijke websites of loketten. Ook kunnen ze een rol spelen in vooroverleggen of als ondersteunend middel bij vergunningprocedures.
Een bijkomend voordeel is dat gemeenten de inhoud kunnen verrijken met lokale informatie; gemeenten kunnen zelf aanvullende informatie toevoegen over regelgeving, vergunningen en subsidiemogelijkheden. Door regelgeving en subsidiemogelijkheden goed zichtbaar te maken, ontstaat een duidelijk beeld voor de gebruiker.
De Groene Menukaart en de Zelfscan Duurzaam Monument bieden gemeenten praktische handvatten om initiatiefnemers te ondersteunen bij de verduurzaming van erfgoed. Door deze tools actief te benutten help je initiatiefnemers sneller op weg en zorg je voor beter voorbereide plannen.
(Beeldverantwoording: Foto van de stolp is van André Russcher, de overige beelden komen van de De Groene Menukaart-website)
Deel dit artikel
Categorieën
Tags
Gerelateerde berichten
Energielabelplicht voor monumenten: wat betekent dit voor gemeenten?
Categorie: Duurzaamheid
Vanaf 29 mei 2026 geldt de energielabelplicht ook voor beschermde monumenten. Daarmee vervalt de uitzonderingspositie die monumenten lange tijd hadden. Net als bij andere gebouwen moet bij verkoop, verhuur of het aangaan van een nieuw huurcontract van een monument een energielabel worden gemaakt. Die wijziging roept vooral vragen op bij monumenteigenaren. Wanneer is een label nodig? Wat betekent dit voor mijn pand? En moet ik nu ook gaan verduurzamen? In de praktijk zullen veel van deze vragen op het bord van de erfgoedambtenaar terechtkomen, als eerste aanspreekpunt van monumenteneigenaren. In dit artikel lees je in het kort wat je als ambtenaar moet weten over het verplichte energielabel voor monumenten.
Ode 7
Categorie: Archeologie, Cultuurlandschap, Duurzaamheid, Gebouwd erfgoed, Omgevingswet
In deze zevende editie staat de relatie tussen erfgoed en de grote ruimtelijke opgaven centraal. Denk aan woningbouw, energietransitie en klimaatadaptatie. Hoe blijven we het belang van erfgoed behartigen als er zoveel belangen zijn die aandacht vragen? En welke rol spelen gemeenten en andere overheden daarin? Aan de hand van praktijkvoorbeelden, interviews en reflecties laat ode zien hoe erfgoed kan bijdragen aan een herkenbare en toekomstbestendige leefomgeving. De auteurs en geïnterviewden verkennen hoe erfgoed niet alleen beschermd kan worden, maar ook een actieve rol kan spelen bij de ontwikkeling van steden, dorpen en landschappen.
