Kennisbank

Vanaf 29 mei 2026 geldt de energielabelplicht ook voor beschermde monumenten. Daarmee vervalt de uitzonderingspositie die monumenten lange tijd hadden. Net als bij andere gebouwen moet bij verkoop, verhuur of het aangaan van een nieuw huurcontract van een monument een energielabel worden gemaakt. Die wijziging roept vooral vragen op bij monumenteigenaren. Wanneer is een label nodig? Wat betekent dit voor mijn pand? En moet ik nu ook gaan verduurzamen? In de praktijk zullen veel van deze vragen op het bord van de erfgoedambtenaar terechtkomen, als eerste aanspreekpunt van monumenteneigenaren. In dit artikel lees je in het kort wat je als ambtenaar moet weten over het verplichte energielabel voor monumenten.

Herbestemming is dé manier om erfgoed een nieuwe toekomst te geven. In de praktijk blijkt de laatste stap – van een goed plan naar daadwerkelijke uitvoering – soms stroperig te zijn. Met drie expertsessies wil het Steunpunt gemeenten in Noord-Holland praktisch helpen om vastgelopen herbestemmingscasussen weer vlot te trekken.

Verscholen aan de Ruïnelaan ligt de oude begraafplaats van Bergen. Door ruimtegebrek in en rond de kerk en de groei van het dorp werd deze in 1864 aangelegd op geschonken grond. Tot 1920 was de begraafplaats in gebruik waarna nog enkele bijzettingen plaatsvonden in familiegraven. Sinds 2010 is het een gemeentelijk monument.

In onze rubriek “Kennismaken met…” reizen we langs allerlei organisaties in Noord-Holland die iets te maken hebben met erfgoed. Dit keer maken we kennis met Renate Cevaal en Wietse Burger, de coördinatoren bescherming van het Sitebureau Hollandse Waterlinies.

Verduurzaming van erfgoed is voor veel gemeenten een opgave. Steeds meer gebouweigenaren willen hun monument verduurzamen en zetten al stappen. Waar te beginnen en wat levert het op? Voor dit soort vragen zijn online tools ontwikkeld, zoals De Groene Menukaart.

De zomerexcursie van het Erfgoedteam zit erop! Op 18 juni vertrokken we naar Hollands Kroon: een dynamische regio, waar veel bij elkaar komt. Denk aan de energieopgave, de huisvesting van arbeidsmigranten en leegloop. Wat betekent dit voor het cultuurlandschap, en hoe wordt omgegaan met de erfgoedwaarden?

In deze zevende editie staat de relatie tussen erfgoed en de grote ruimtelijke opgaven centraal. Denk aan woningbouw, energietransitie en klimaatadaptatie. Hoe blijven we het belang van erfgoed behartigen als er zoveel belangen zijn die aandacht vragen? En welke rol spelen gemeenten en andere overheden daarin? Aan de hand van praktijkvoorbeelden, interviews en reflecties laat ode zien hoe erfgoed kan bijdragen aan een herkenbare en toekomstbestendige leefomgeving. De auteurs en geïnterviewden verkennen hoe erfgoed niet alleen beschermd kan worden, maar ook een actieve rol kan spelen bij de ontwikkeling van steden, dorpen en landschappen.

Bij het aanwijzen van gemeentelijke monumenten krijgen ambtenaren vaak vragen van eigenaren over wat er onder de bescherming valt en wat niet, en welke mogelijkheden er zijn om het monument te verbouwen. In dit artikel lees je meer over de documenten die ten grondslag liggen aan de aanwijzing van een gemeentelijk monument, wat wel en niet onder de bescherming van een gemeentelijk monument valt, en hoe je als ambtenaar monumenteigenaren kunt ondersteunen bij (concrete) verbouwplannen.

Een zonnetje, 25 enthousiaste deelnemers en een bijzondere omgeving bomvol erfgoed – drie ingrediënten voor een zeer geslaagde zomerexcursie van het Erfgoedteam op 11 juni. In dit beeldverslag lees je meer en geniet je mee.

Afgelopen Erfgoedteam presenteerde Tilly McLeane, projectmedewerker bij het programma Erfgoed & Overheid het programma, de wijzigingen en het aangepaste formulier. Het Erfgoedteam heeft de vragen en antwoorden verzameld, zodat gemeenten met de aanvraag aan de slag kunnen (deadline 1 mei 2026).

Archeologie en/of cultuurhistorie? De blik op oorlogssporen verandert. Bunkers in het duin, schuttersputjes en loopgraven onder het zand, de onderdelen van oude verdedigingslinies in het landschap roepen vragen op. Is het bovengrondse cultuurhistorie en/of ondergrondse archeologie? Voor veel gemeenten is het antwoord steeds vaker: allebei.

Een nieuwe provinciale omgevingsvisie, beoordelen van vergunningsaanvragen bij provinciale monumenten en publicaties van archeologisch onderzoek: een aantal erfgoedtaken die de provincie Noord-Holland uitvoert. In dit artikel ontdek je de mensen achter de teams erfgoed en landschap van de provincie.