Nieuw! Handreiking over regie op onze historische waterstructuren

Watererfgoed vormt een essentieel onderdeel van de identiteit van Noord-Holland en speelt een belangrijke rol in de herkenbaarheid van het landschap. Dit erfgoed omvat onder andere waterstaatkundige bouwwerken, maar deze handreiking richt zich op historische waterstructuren, zoals verkavelingspatronen, grenssloten, molensloten, dobben en wielen. Deze historische waterstructuren maken onlosmakelijk deel uit van de geschiedenis en het karakter van ons landschap.

Helaas blijkt uit de praktijk dat niet altijd voldoende besef bestaat van het belang van deze waterstructuren, en dat er vaak niet zorgvuldig mee wordt omgegaan. De afgelopen tien jaar is er op grote schaal sprake van het dempen en verleggen van waterstructuren, wat leidt tot ingrijpende veranderingen in ons landschap. Er is sprake van een stille ruilverkaveling. Het dempen van slootjes en andere waterlopen vindt niet alleen plaats in agrarische- of natuurgebieden, maar ook in meer stedelijke gebieden en zelfs in gebieden met UNESCO werelderfgoedstatus.

Dit heeft verstrekkende gevolgen voor de verkavelingspatronen en het karakter van Noord-Holland. Wanneer deze veranderingen in hetzelfde tempo doorgaan, zal het landschap ingrijpend veranderen. Het is van groot belang dat gemeenten zorgvuldig omgaan met deze ontwikkelingen en dat er heldere richtlijnen zijn voor het vergunnen van dergelijke ingrepen.

In deze handreiking bieden wij gemeenten de nodige handvatten om hun historische waterstructuren te inventariseren, te waarderen en waar nodig te beschermen. Hiermee willen we bijdragen aan een zorgvuldige afweging tussen het behoud van historische waterstructuren en de nodige veranderingen in het landschap. We geven duidelijkheid over wanneer het dempen of verleggen van waterstructuren wel of niet gewenst of juridisch toegestaan is, en hoe gemeenten hierin kunnen handelen.

Door actief aan de slag te gaan met het behoud van historische waterstructuren, kunnen we ervoor zorgen dat de unieke identiteit van Noord-Holland behouden blijft voor de toekomst.

Downloads

Via onderstaande knoppen kun je de handreiking downloaden. Er zijn twee versies: losse bladzijden en in boekvorm.

(Beeldverantwoording: Cover: Historische waterstructuren op Marken, foto van André Russcher. Publicatie van Steunpunt Cultureel Erfgoed Noord-Holland)

Deel dit artikel

Categorieën

Tags

Gerelateerde berichten

  • Tips & tricks Erfgoedteam 2: Erfgoed & overheid

    Categorie: Archeologie, Cultuurlandschap, Gebouwd erfgoed

    Afgelopen Erfgoedteam presenteerde Tilly McLeane, projectmedewerker bij het programma Erfgoed & Overheid het programma, de wijzigingen en het aangepaste formulier. Het Erfgoedteam heeft de vragen en antwoorden verzameld, zodat gemeenten met de aanvraag aan de slag kunnen (deadline 1 mei 2026).

  • Samen Slimmer 2026

    Datum donderdag 7 mei 2026 13:00-18:00

    Op donderdagmiddag 7 mei is het weer tijd voor Samen Slimmer. Het Steunpunt Cultureel Erfgoed Noord-Holland organiseert één keer per jaar dit evenement over cultureel erfgoed in de omgevingswet. Ambtenaren erfgoed, ruimtelijke ordening, vergunningen, stedenbouwkundigen, landschapsarchitecten en planologen komen bij elkaar voor een inspirerend én praktisch programma. De nadruk ligt op de integrale benadering van erfgoed in ruimtelijk beleid.