Nieuw! Handreiking over regie op onze historische waterstructuren

Watererfgoed vormt een essentieel onderdeel van de identiteit van Noord-Holland en speelt een belangrijke rol in de herkenbaarheid van het landschap. Dit erfgoed omvat onder andere waterstaatkundige bouwwerken, maar deze handreiking richt zich op historische waterstructuren, zoals verkavelingspatronen, grenssloten, molensloten, dobben en wielen. Deze historische waterstructuren maken onlosmakelijk deel uit van de geschiedenis en het karakter van ons landschap.

Helaas blijkt uit de praktijk dat niet altijd voldoende besef bestaat van het belang van deze waterstructuren, en dat er vaak niet zorgvuldig mee wordt omgegaan. De afgelopen tien jaar is er op grote schaal sprake van het dempen en verleggen van waterstructuren, wat leidt tot ingrijpende veranderingen in ons landschap. Er is sprake van een stille ruilverkaveling. Het dempen van slootjes en andere waterlopen vindt niet alleen plaats in agrarische- of natuurgebieden, maar ook in meer stedelijke gebieden en zelfs in gebieden met UNESCO werelderfgoedstatus.

Dit heeft verstrekkende gevolgen voor de verkavelingspatronen en het karakter van Noord-Holland. Wanneer deze veranderingen in hetzelfde tempo doorgaan, zal het landschap ingrijpend veranderen. Het is van groot belang dat gemeenten zorgvuldig omgaan met deze ontwikkelingen en dat er heldere richtlijnen zijn voor het vergunnen van dergelijke ingrepen.

In deze handreiking bieden wij gemeenten de nodige handvatten om hun historische waterstructuren te inventariseren, te waarderen en waar nodig te beschermen. Hiermee willen we bijdragen aan een zorgvuldige afweging tussen het behoud van historische waterstructuren en de nodige veranderingen in het landschap. We geven duidelijkheid over wanneer het dempen of verleggen van waterstructuren wel of niet gewenst of juridisch toegestaan is, en hoe gemeenten hierin kunnen handelen.

Door actief aan de slag te gaan met het behoud van historische waterstructuren, kunnen we ervoor zorgen dat de unieke identiteit van Noord-Holland behouden blijft voor de toekomst.

Downloads

Via onderstaande knoppen kun je de handreiking downloaden. Er zijn twee versies: losse bladzijden en in boekvorm.

(Beeldverantwoording: Cover: Historische waterstructuren op Marken, foto van André Russcher. Publicatie van Steunpunt Cultureel Erfgoed Noord-Holland)

Deel dit artikel

Categorieën

Tags

Gerelateerde berichten

  • Vijf vragen over het Programma voor erfgoed onder de Omgevingswet

    Categorie: Omgevingswet

    Je hebt er vast al eens over gehoord: het programma onder de Omgevingswet. Misschien wil je een nieuwe erfgoednota vaststellen, en vraag je je af of dit dan een programma moet worden. Of heeft je collega van ruimtelijke ordening je gevraagd om input voor een gebiedsgericht programma. In dit artikel lees je de belangrijkste zaken die jij als ambtenaar erfgoed moet weten over het programma voor erfgoed onder de Omgevingswet.

  • Beeldverslag Erfgoedbustour Zuid editie – 17 april 2026

    Categorie: Gebouwd erfgoed

    Een zonnetje, 25 enthousiaste deelnemers en een bijzondere omgeving bomvol erfgoed – drie ingrediënten voor een zeer geslaagde zomerexcursie van het Erfgoedteam op 11 juni. In dit beeldverslag lees je meer en geniet je mee.