Vastgelopen herbestemming? Het Steunpunt helpt je verder

Herbestemming is dé manier om erfgoed een nieuwe toekomst te geven. In de praktijk blijkt de laatste stap – van een goed plan naar daadwerkelijke uitvoering – soms stroperig te zijn. Met drie expertsessies wil het Steunpunt gemeenten in Noord-Holland praktisch helpen om vastgelopen herbestemmingscasussen weer vlot te trekken.

Een gemaal dat al jaren leegstaat, en waar de nieuw geplande woningen maar niet kunnen worden verwezenlijkt omdat er vragen zijn over ontsluitingsroutes. Een verlaten kerkgebouw dat geen bibliotheek kan worden omdat de benodigde parkeerplaatsen niet gerealiseerd kunnen worden. Ken jij ze ook, vastgelopen herbestemmingscasussen? Grote kans dat je ze herkent uit je eigen praktijk – en dat je ondertussen al veel tijd hebt gestoken in overleg, afstemming en het zoeken naar oplossingen.

Herbestemming is een complex proces

Herbestemming van erfgoed is een complex proces, dat weten erfgoedambtenaren als geen ander. Het gaat niet alleen om een goed idee, maar ook om draagvlak, timing en samenwerking met meerdere partijen: initiatiefnemers, omwonenden, collega’s van ruimtelijke ordening en verkeer, en ook de eigenaar of een maatschappelijke organisatie. Het vinden of begeleiden van een initiatiefnemer kan veel tijd en aandacht kosten. Het ontwikkelen van een zorgvuldig plan dat recht doet aan de cultuurhistorische waarden van het gebouw vraagt eveneens specialistische kennis en afstemming. Gelukkig zijn er goede restauratiearchitecten die de potentie van een gebouw zien en plannen kunnen bedenken die voortbouwen op de kwaliteiten van het gebouw.

Maar met een doortastende initiatiefnemer, een sluitende exploitatie en een zorgvuldig ontwerp ben je er niet. Een geslaagde herbestemming heeft ook vaak planologische hobbels overwonnen: parkeernormen, geluidsoverlast, ontsluitingswegen en bestemmingen – ook dat moet allemaal in orde zijn. Soms gaat het om ogenschijnlijk kleine details die grote impact hebben, zoals de (on)mogelijkheid om extra verharding aan te leggen, de eisen rond brandveiligheid of een verkeerskundige onderbouwing die niet aansluit bij het beoogde gebruik. En minstens zo belangrijk: je moet deze puzzel vaak intern oplossen, samen met collega’s uit verschillende disciplines. Dit jaar willen we als Steunpunt gemeenten daarbij helpen.

Interne puzzel oplossen

Als ambtenaar erfgoed zie je de meerwaarde van het voorliggende plan, maar nu moet je de collega’s nog overtuigen en dat kan best een uitdaging zijn. Misschien lopen de belangen uiteen, is er behoefte aan extra onderbouwing, of is het simpelweg lastig om met alle betrokkenen tegelijk aan tafel te komen. Daarom organiseert het Steunpunt dit jaar drie expertsessies over herbestemming. We gaan aan de slag met drie casussen die planologisch vastlopen en helpen je om het plan intern verder te krijgen. Daarbij betrekken we herbestemmingsexperts die vaker dit soort processen hebben doorlopen en die jou en je collega’s van gericht, praktisch advies kunnen voorzien. Het doel: samen scherp krijgen waar het knelt, welke ruimte er wel is, en welke stappen nodig zijn om verder te komen.

• Heldere probleemanalyse: samen de planologische (en organisatorische) knelpunten in beeld brengen.
• Expertise aan tafel: twee ervaren experts die meedenken vanuit praktijkervaring met herbestemming.
• Interne doorbraak: een sessie met jou en relevante collega’s (bijvoorbeeld RO, verkeer, vergunningen) om gezamenlijke vervolgstappen af te spreken.
• Concreet resultaat: na afloop heb je handelingsperspectief: wat is nodig, wie doet wat, en welke onderbouwing helpt om de volgende stap te zetten.

(Beeldverantwoording: Anna Groentjes)