Kennisbank

Herbestemming is dé manier om erfgoed een nieuwe toekomst te geven. In de praktijk blijkt de laatste stap – van een goed plan naar daadwerkelijke uitvoering – soms stroperig te zijn. Met drie expertsessies wil het Steunpunt gemeenten in Noord-Holland praktisch helpen om vastgelopen herbestemmingscasussen weer vlot te trekken.

Verscholen aan de Ruïnelaan ligt de oude begraafplaats van Bergen. Door ruimtegebrek in en rond de kerk en de groei van het dorp werd deze in 1864 aangelegd op geschonken grond. Tot 1920 was de begraafplaats in gebruik waarna nog enkele bijzettingen plaatsvonden in familiegraven. Sinds 2010 is het een gemeentelijk monument.

De zomerexcursie van het Erfgoedteam zit erop! Op 18 juni vertrokken we naar Hollands Kroon: een dynamische regio, waar veel bij elkaar komt. Denk aan de energieopgave, de huisvesting van arbeidsmigranten en leegloop. Wat betekent dit voor het cultuurlandschap, en hoe wordt omgegaan met de erfgoedwaarden?

De druk op archeologie binnen gemeenten neemt toe, terwijl capaciteit en kennis niet altijd toereikend zijn. De regioarcheoloog biedt een oplossing door expertise structureel te organiseren, waardoor plannen verbeteren, kosten dalen en archeologie een vanzelfsprekend onderdeel wordt van ruimtelijke ontwikkeling en beleid.

In deze zevende editie staat de relatie tussen erfgoed en de grote ruimtelijke opgaven centraal. Denk aan woningbouw, energietransitie en klimaatadaptatie. Hoe blijven we het belang van erfgoed behartigen als er zoveel belangen zijn die aandacht vragen? En welke rol spelen gemeenten en andere overheden daarin? Aan de hand van praktijkvoorbeelden, interviews en reflecties laat ode zien hoe erfgoed kan bijdragen aan een herkenbare en toekomstbestendige leefomgeving. De auteurs en geïnterviewden verkennen hoe erfgoed niet alleen beschermd kan worden, maar ook een actieve rol kan spelen bij de ontwikkeling van steden, dorpen en landschappen.

Op 23 april vond Expeditie Schatrijk plaats. Met een busje vol van 25 gemeenteambtenaren en bestuurders gingen we op ontdekkingstocht door de archeologiegebieden van het Noordelijk en Zuidelijk Duingebied. Het duinlandschap stond centraal als één van de meest schatrijke archeologische archieven van Noord-Holland. Expeditie Schatrijk heeft als doel om de archeologie op een positieve manier onder de aandacht te brengen en om ambtenaren in de regio bij elkaar te brengen, het gesprek te faciliteren en bewustwording te creëren over hun bijzondere archeologiegebied. In dit beeldverslag lees je meer over deze archeologische ontdekkingstocht.

Je hebt er vast al eens over gehoord: het programma onder de Omgevingswet. Misschien wil je een nieuwe erfgoednota vaststellen, en vraag je je af of dit dan een programma moet worden. Of heeft je collega van ruimtelijke ordening je gevraagd om input voor een gebiedsgericht programma. In dit artikel lees je de belangrijkste zaken die jij als ambtenaar erfgoed moet weten over het programma voor erfgoed onder de Omgevingswet.

Bij het aanwijzen van gemeentelijke monumenten krijgen ambtenaren vaak vragen van eigenaren over wat er onder de bescherming valt en wat niet, en welke mogelijkheden er zijn om het monument te verbouwen. In dit artikel lees je meer over de documenten die ten grondslag liggen aan de aanwijzing van een gemeentelijk monument, wat wel en niet onder de bescherming van een gemeentelijk monument valt, en hoe je als ambtenaar monumenteigenaren kunt ondersteunen bij (concrete) verbouwplannen.

Een zonnetje, 25 enthousiaste deelnemers en een bijzondere omgeving bomvol erfgoed – drie ingrediënten voor een zeer geslaagde zomerexcursie van het Erfgoedteam op 11 juni. In dit beeldverslag lees je meer en geniet je mee.

Afgelopen Erfgoedteam presenteerde Tilly McLeane, projectmedewerker bij het programma Erfgoed & Overheid het programma, de wijzigingen en het aangepaste formulier. Het Erfgoedteam heeft de vragen en antwoorden verzameld, zodat gemeenten met de aanvraag aan de slag kunnen (deadline 1 mei 2026).

Op donderdagmiddag 7 mei is het weer tijd voor Samen Slimmer. Het Steunpunt Cultureel Erfgoed Noord-Holland organiseert één keer per jaar dit evenement over cultureel erfgoed in de omgevingswet. Ambtenaren erfgoed, ruimtelijke ordening, vergunningen, stedenbouwkundigen, landschapsarchitecten en planologen komen bij elkaar voor een inspirerend én praktisch programma. De nadruk ligt op de integrale benadering van erfgoed in ruimtelijk beleid.

Archeologie en/of cultuurhistorie? De blik op oorlogssporen verandert. Bunkers in het duin, schuttersputjes en loopgraven onder het zand, de onderdelen van oude verdedigingslinies in het landschap roepen vragen op. Is het bovengrondse cultuurhistorie en/of ondergrondse archeologie? Voor veel gemeenten is het antwoord steeds vaker: allebei.